ข่าวสาร ทำบุญ สร้างวัด เอกสารพระพุทธศาสนา

นิทานชาดก

วันที่โพส 4 พฤศจิกายน 2025 เข้าดู ครั้ง

หนังสือ “นิทานชาดก” เล่มนี้จัดพิมพ์ขึ้นเพื่อถวายเป็นมุทิตาจิตแด่ พระราชกิตติเวที (วิฑูรย์ ปสฺนจิตฺโต) ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดเบญจมบพิตรดุสิตวราราม ในโอกาสที่ได้รับพระราชทานเลื่อนสมณศักดิ์เป็นพระราชาคณะชั้นเทพที่ พระเทพวชิรมงคล เมื่อวันที่ 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2566. หนังสือเล่มนี้จัดพิมพ์โดย พระราชพุทธิวิเทศ เจ้าอาวาสวัดพุทธรังษี เมืองไมอามี่ สหรัฐอเมริกา.

เนื้อหาหลักของหนังสือเป็นการรวบรวมบทนิทานชาดกที่บรรยายโดย พระพิมลธรรม (ชอบ อนุจารีมหาเถระ) ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อให้คติธรรมและข้อคิดแก่ผู้อ่าน.

นิทานชาดกเรื่องเด่นในเล่มประกอบด้วย:

เรื่องช้างธนปาลกะ (มาตุโปสกนาคชาดก): กล่าวถึงพญาช้างโพธิสัตว์ชื่อ “ธนปาลกะ” ที่มีความกตัญญูอย่างสูง ดูแลแม่ช้างตาบอด. แม้จะถูกพรานเนรคุณนำคนมาจับตัวไปถวายพระเจ้าพรหมทัตต์ แต่พญาช้างก็ไม่ยอมกินอาหารเพราะเป็นห่วงแม่. พระเจ้าพรหมทัตต์ทรงเลื่อมใสในความกตัญญูจึงปล่อยตัวกลับไป. ชาดกเรื่องนี้เป็นที่มาของบทกล่อมเด็กเรื่อง “คล้องช้าง”.
เรื่องเด็กชายวทัญญู: เป็นเรื่องของเด็กกำพร้าพ่อชื่อ “วทัญญู” ที่ดื้อรั้นหนีแม่ไปเที่ยวป่า. เมื่อเผชิญหน้ากับควายป่าและนึกถึงคำแช่งของแม่ด้วยความกลัว เขาได้ตั้งสัจจาธิษฐานถึงความรักที่แท้จริงของแม่ ทำให้รอดพ้นจากอันตรายมาได้. เรื่องนี้สอนให้เห็นถึงความรักอันยิ่งใหญ่ของแม่ที่แม้ปากจะร้ายแต่ใจยังคงรักและห่วงใยลูกเสมอ.
เรื่องทีฆาวุกุมาร: เป็นเรื่องราวของเจ้าชายทีฆาวุ โอรสของพระเจ้าทีฆีติแห่งโกศลรัฐ ซึ่งต้องพลัดพรากจากราชสมบัติเพราะพระเจ้าพรหมทัตต์แห่งพาราณสียึดเมืองไป. หลังจากพระบิดาและพระมารดาถูกประหาร ทีฆาวุกุมารได้จดจำโอวาทสุดท้ายของพระบิดาที่ว่า “เวรย่อมระงับด้วยการไม่จองเวร”. แม้มีโอกาสที่จะสังหารพระเจ้าพรหมทัตต์เพื่อล้างแค้น แต่พระองค์ก็ทรงข่มใจและให้อภัย จนในที่สุดก็ได้กลับมาเป็นมิตรและได้รับราชสมบัติคืน.
เรื่องมหาปทุมชาดก (ที่มาแห่งทศพิธราชธรรม): เจ้าชายมหาปทุมถูกพระชายาองค์ใหม่ของพระบิดาใส่ร้ายว่าพยายามล่วงเกิน จนถูกตัดสินโทษให้โยนเหว. แต่พระองค์รอดชีวิตและได้บำเพ็ญเพียรเป็นดาบส. หลายปีต่อมา พระบิดาได้พบกับพระองค์โดยบังเอิญและสำนึกผิด. พระดาบส (มหาปทุม) ได้ให้โอวาทเรื่อง ทศพิธราชธรรม 10 ประการ แก่พระบิดาเพื่อใช้ในการปกครอง.
เรื่องความเพียรของนันทเสน (จุลลกาลิงคชาดก): พระเจ้ากาลิงคะส่งพระราชธิดาทั้ง 4 ออกไปเพื่อท้าทายกษัตริย์เมืองต่างๆ ให้ยอมเป็นเมืองขึ้น. “นันทเสน” อำมาตย์แห่งอัสสกะรัฐ ได้ใช้อุบายและความเพียรพยายามวางแผนการรบ จนสามารถเอาชนะกองทัพที่ยิ่งใหญ่ของพระเจ้ากาลิงคะได้. เรื่องนี้เน้นย้ำถึงความสำคัญของความเพียรและความพยายามที่ไม่ย่อท้อ.